Pse ia vlen të flasim hapur
Shumë femra i përjetojnë këto ndryshime, por pak flasin për to — as me partnerin, as me mjekun. Shpesh mendojnë se janë “normale për moshën” ose u vjen turp t’i përmendin. Kështu, simptoma që trajtohen mirë mbeten pa u trajtuar për vite.
Shëndeti seksual dhe urinar është pjesë e shëndetit tënd, njësoj si gjumi apo zemra. Këto ndryshime janë të zakonshme — dhe kjo nuk do të thotë që duhet t’i durosh.
Çfarë është sindroma gjenitourinare e menopauzës
Estrogjeni ndihmon që indet e vaginës, të vulvës (pjesës së jashtme të organeve gjenitale), të uretrës dhe të fshikëzës të jenë të trasha, elastike dhe të lagështa. Kur niveli i tij ulet, në perimenopauzë dhe pas menopauzës, këto inde mund të bëhen më të holla, më të thata dhe më të ndjeshme.
Grupi i simptomave që vijnë nga ky ndryshim quhet sindroma gjenitourinare e menopauzës. Ajo mund të përfshijë:
- thatësi, djegie, kruajtje ose irritim në vaginë dhe rreth saj
- dhimbje ose parehati gjatë marrëdhënies
- nevojë të shpeshtë ose të ngutshme për të urinuar, edhe natën
- infeksione urinare që përsëriten
Ndryshe nga valët e nxehtësisë, që shpesh qetësohen me kohë, këto simptoma zakonisht nuk largohen vetë dhe mund të shtohen me vite nëse nuk trajtohen. Mund të fillojnë edhe në perimenopauzë, kur ende ke cikël.
Jo çdo simptomë vjen nga perimenopauza. Infeksionet, diabeti, disa barna (si kontraceptivët hormonalë ose disa antidepresivë) dhe sapunët ose produktet me parfum mund të japin shqetësime të ngjashme. Prandaj vlerësimi mjekësor ka rëndësi.
Thatësia dhe dhimbja gjatë marrëdhënies
Dhimbja gjatë marrëdhënies nuk është diçka që duhet “ta kalosh”. Ajo shpesh lidhet me thatësinë, dhe kur seksi dhemb, është e kuptueshme që edhe dëshira të bjerë.
Disa hapa praktikë:
- lubrifikant me bazë uji para marrëdhënies, për më pak fërkim
- hidratues vaginal i përdorur rregullisht, jo vetëm para seksit, për ta mbajtur indin të lagësht
- larje me ujë ose me produkte pa parfum; shmang dushet vaginale dhe kremrat që nuk janë për këtë zonë
- më shumë kohë për afërsi dhe ngacmim, që trupi të përgatitet
Nëse këto nuk mjaftojnë, ekzistojnë trajtime lokale efektive, përfshirë estrogjenin vaginal me dozë të ulët, që mjeku e vlerëson nëse është i përshtatshëm për ty.
Dëshira seksuale dhe marrëdhënia
Nuk ka një “normale” të vetme për dëshirën seksuale. Te disa femra ajo ulet në midlife, te disa rritet, te të tjerat nuk ndryshon fare.
Dëshira ndikohet nga shumë gjëra njëherësh: gjumi i ndërprerë, lodhja, stresi, dhimbja, imazhi për trupin, marrëdhënia me partnerin, ndryshimet e mëdha në jetë dhe disa barna. Rrallëherë ka një shkak të vetëm.
Biseda e sinqertë me partnerin ndihmon shumë. T’i thuash çfarë po ndryshon, çfarë të dhemb dhe çfarë të bën mirë e heq presionin nga të dy. Intimiteti nuk është vetëm marrëdhënie seksuale — afërsia, prekja dhe koha bashkë kanë vlerë më vete. Kur ndihesh e bllokuar, këshillimi individual ose në çift mund të jetë një ndihmë e vërtetë.
Fshikëza dhe dyshemeja e legenit
Ndryshimet urinare janë të zakonshme në midlife: nevojë më e shpeshtë për të urinuar, ndjenja e ngutshme se “nuk pres dot”, ose infeksione që kthehen.
Rrjedhja e urinës ka dy forma kryesore. Te inkontinenca nga stresi, urina rrjedh kur fshikëza shtypet — kur kollitesh, qesh, teshtin ose ngre diçka. Te inkontinenca e ngutshme, rrjedhja vjen bashkë me një nevojë të papritur e të fortë për të urinuar. Mund të kesh edhe të dyja. Rrjedhja nuk është pjesë e pashmangshme e moshës.
Dyshemeja e legenit janë muskujt që formojnë si një hamak në fund të legenit dhe mbajnë fshikëzën, mitrën dhe zorrën. Ashtu si muskujt e tjerë, edhe këta forcohen me stërvitje. Ushtrimet e dyshemesë së legenit — shtrëngimi dhe lëshimi i kontrolluar i këtyre muskujve — janë ndër hapat e parë që rekomandohen. Një fizioterapeut i specializuar mund të të mësojë t’i bësh saktë; rezultati vjen me durim dhe rregullsi.
Si ta nisësh bisedën me mjekun
Shpesh pjesa më e vështirë është fjalia e parë. Mund të jetë fare e thjeshtë:
- “Kam thatësi vaginale dhe prej disa muajsh seksi më dhemb.”
- “Më përsëriten infeksionet urinare dhe dua të kuptoj pse.”
- “Më rrjedh urina kur qesh ose kollitem dhe kjo po më shqetëson.”
Shkruaji simptomat para vizitës: kur filluan, sa shpesh ndodhin dhe çfarë ke provuar deri tani. Merr me vete listën e barnave që përdor. Mjekët i dëgjojnë këto shqetësime çdo ditë; për ta janë pjesë e zakonshme e punës. Nëse nuk ndihesh e dëgjuar, ke të drejtë të kërkosh një mendim tjetër.