Menstruacione të rregullta, por diçka ka ndryshuar?

Cikli yt vjen pothuajse në kohë, si gjithmonë. Por kohët e fundit zgjohesh në mes të natës pa ndonjë arsye, nervozohesh për gjëra që më parë as nuk i vije re, dhe ndonjëherë fjala që e ke në majë të gjuhës thjesht nuk të vjen. Nëse të duket e njohur, nuk je e vetmja, dhe nuk po e imagjinon.

Perimenopauza nuk fillon kur ndalen menstruacionet

Perimenopauza është periudha e kalimit drejt menopauzës: vitet kur vezoret, organet që prodhojnë hormonet femërore, hap pas hapi ndryshojnë mënyrën si punojnë. Menopauza vetë konfirmohet vetëm kur kalojnë 12 muaj radhazi pa menstruacione, dhe zakonisht ndodh mes moshës 45 dhe 55 vjeç.

Perimenopauza vjen para saj, shpesh disa vite para. Shumë femra mendojnë se do ta kuptojnë kur menstruacionet të bëhen krejt të parregullta. Në realitet, ndryshimet e para janë shpesh të vogla dhe të lehta për t’u anashkaluar.

“Të rregullta” nuk do të thotë gjithmonë “të njëjta si më parë”. Cikli mund të vazhdojë të vijë çdo muaj, por të jetë pak më i shkurtër. Gjakderdhja mund të jetë më e rëndë. Ditët para menstruacioneve mund të ndihen ndryshe. Këto janë ndryshime, edhe nëse kalendari duket ende i rregullt.

Hormonet nuk bien thjesht, ato luhaten

Shpesh flitet për perimenopauzën sikur estrogjeni thjesht “bie”. Në fakt, gjatë këtyre viteve vezoret i prodhojnë hormonet në mënyrë të çrregullt. Estrogjeni, hormoni kryesor femëror, mund të jetë herë më i lartë e herë më i ulët se zakonisht. Edhe ovulimi, lirimi i vezës çdo muaj, ndodh më rrallë.

Këto luhatje shpjegojnë pse simptomat vijnë e shkojnë. Një muaj ndihesh shumë mirë, muajin tjetër jo. Kjo nuk do të thotë që po të ndodh diçka e rrezikshme. Do të thotë që trupi yt është në një fazë kalimi.

Perimenopauza nuk është një ndërprerje e papritur. Është një periudhë luhatjesh, dhe sa më herët ta kuptosh, aq më mirë mund të kujdesesh për veten.

Shenjat e hershme që rrallë lidhen me perimenopauzën

Shumë femra presin valët e nxehtësisë si shenjën e parë. Por shpesh ndryshimet e para janë më të heshtura:

• Gjumi: zgjim gjatë natës, gjumë më i cekët, ose lodhje edhe pas një nate të plotë.
• Humori: trishtim ose humor i ulët pa një shkak të qartë.
• Ankthi: shqetësim që nuk e ke pasur më parë, ose ndjesia se je gjithmonë “në gatishmëri”.
• Nervozizmi dhe zemërimi: durim më i shkurtër dhe reagime që të befasojnë edhe ty vetë.
• Mjegulla mendore: vështirësi në përqendrim, harresë, fjalë që nuk të vijnë.
• Ndryshime në cikël: menstruacione më të rënda, ose cikle më të shkurtra e më afër njëri-tjetrit.
• Ditët para menstruacioneve më të vështira: sindroma paramenstruale (PMS), pra simptomat fizike dhe emocionale para ciklit, mund të ndihet më e fortë se dikur.
• Palpitacionet: ndjesia që zemra rreh shpejt, fort ose në mënyrë të çrregullt.
• Dhimbje të kyçeve dhe të muskujve, pa ndonjë arsye të qartë.

Kjo listë nuk është këtu për të të frikësuar. Është këtu që t’i shohësh pjesët bashkë, në vend që ta trajtosh secilën veç e veç, si problem më vete.

Pse analizat e gjakut shpesh nuk japin përgjigjen

Një nga pyetjet më të shpeshta është: “A mund të bëj një analizë për ta ditur?” Duket logjike, por për shumicën e femrave mbi 45 vjeç nuk është mënyra si identifikohet perimenopauza.

Arsyeja është pikërisht luhatja. Meqë hormonet ndryshojnë nga dita në ditë dhe nga muaji në muaj, një analizë e vetme mund të dalë “normale” edhe kur ti je në perimenopauzë.

Udhëzimet e NICE, institutit britanik që harton udhëzime klinike për mjekët, rekomandojnë që te femrat mbi 45 vjeç me simptoma, perimenopauza të identifikohet pa analiza laboratorike, duke u bazuar te simptomat dhe te ndryshimet në cikël. Edhe NHS, shërbimi publik shëndetësor britanik, shpjegon se nuk ka një test rutinë për perimenopauzën.

Te femrat më të reja se 45 vjeç, situata është ndryshe, dhe mjeku mund të vendosë që analizat të kenë kuptim. Analizat mund të ndihmojnë edhe për të përjashtuar shkaqe të tjera të simptomave. Ki parasysh edhe një gjë: kontracepsioni hormonal mund t’i ndryshojë menstruacionet dhe ta bëjë më të vështirë dallimin e këtyre ndryshimeve.

Ditari i simptomave: mjeti më i thjeshtë dhe më i dobishëm

Nëse perimenopauza identifikohet kryesisht nga simptomat, atëherë informacionin më të vlefshëm e ke ti. Një ditar i thjeshtë për dy deri tre muaj e bën bisedën me mjekun shumë më të qartë.

Shëno çdo ditë, ose disa herë në javë:

• ditët e menstruacioneve dhe sa e rëndë ishte gjakderdhja
• si fjete dhe sa herë u zgjove
• humorin, ankthin ose nervozizmin
• energjinë dhe përqendrimin
• simptoma të tjera: palpitacione, dhimbje, dhimbje koke, djersitje natën

Mund ta mbash në një fletore, në shënimet e telefonit ose në një aplikacion. Nuk ka rëndësi perfeksioni. Ka rëndësi modeli që del me kohë.

Ky është edhe një moment i mirë për të parë më gjerë. Gjumi, lëvizja, stërvitja e forcës dhe ushqyerja që të mban me energji nuk janë vetëm për simptomat e sotme. Janë investim për vitet që vijnë.

Jo çdo simptomë është perimenopauzë

Kjo është po aq e rëndësishme. Lodhja, ankthi, palpitacionet ose ndryshimet e humorit mund të kenë edhe shkaqe të tjera, për shembull probleme me tiroiden, mungesë hekuri, stres të zgjatur ose depresion. Disa prej tyre kërkojnë vlerësim dhe trajtim më vete.

Qëllimi nuk është t’ua faturosh gjithçka hormoneve. Qëllimi është që perimenopauza të jetë në listë, si një nga shpjegimet e mundshme që ia vlen ta diskutosh me mjekun.

Kur të flasësh me mjekun

Kërko një takim me mjekun e familjes ose me gjinekologun tënd nëse:

• simptomat po ndikojnë në gjumin, punën, marrëdhëniet ose mënyrën si ndihesh çdo ditë
• ke ende menstruacione, por gjakderdhja është bërë dukshëm më e rëndë se më parë
• ke gjakderdhje mes menstruacioneve ose pas marrëdhënieve seksuale
• ndjen palpitacione, pra rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës
• nuk ke pasur menstruacione për 12 muaj dhe pastaj ke sërish gjakderdhje
• je më e re se 45 vjeç dhe mendon se mund të jesh në perimenopauzë
• ndihesh vazhdimisht e trishtuar, pa shpresë ose e mbërthyer nga ankthi

Merr me vete ditarin e simptomave. Mund të pyesësh: “A mund të lidhen këto simptoma me perimenopauzën?”, “A duhet të përjashtojmë shkaqe të tjera?” dhe “Çfarë mundësish kam?” Ka trajtime hormonale dhe johormonale; mjeku yt mund të të ndihmojë të kuptosh nëse ndonjëra është e përshtatshme për ty.

Nuk ke pse të presësh që menstruacionet të ndalen për ta marrë seriozisht atë që ndjen. Ta kuptosh këtë fazë herët është mënyra më e mirë për t’u kujdesur për veten, sot dhe në vitet që vijnë.